Puissances de matrices : matrices triangulaires, relation A² = aA + bI et algorithme - Exercice 3

30 min
50
COMPETENCES‾  :  1°)  Raisonner.{\color{red}\underline{COMPETENCES}\;:\;1°)\;Raisonner.}     \;\; 2°)  Calculer.{\color{red}2°)\;Calculer.}
On considère la matrice A=(1210)A=\left(\begin{array}{cc} {1} & {2} \\ {1} & {0} \end{array}\right) . On admet que, pour tout entier n≥1n\ge 1 , il existe un unique couple de réels (an;bn)\left(a_{n};b_{n}\right) tel que An=anA+bnI2A^{n}=a_{n}A+b_{n}I_{2} , avec a1=1a_{1}=1 et b1=0b_{1}=0 .
Question 1

Vérifier que A2=A+2I2A^{2}=A+2I_{2} .

Correction
D’une part :\red{\text{D'une part :}}
A2=(1210)(1×1+2×11×2+2×01×1+0×11×2+0×0)(1210)A^{2}=\left(\begin{array}{cc} {1} & {2} \\ {1} & {0} \end{array}\right){\mathop{\left(\begin{array}{cc} {1\times 1+2\times 1} & {1\times 2+2\times 0} \\ {1\times 1+0\times 1} & {1\times 2+0\times 0} \end{array}\right)}\limits^{\left(\begin{array}{cc} {1} & {2} \\ {1} & {0} \end{array}\right)}}
A2=(1210)(3212)(1210)A^{2}=\left(\begin{array}{cc} {1} & {2} \\ {1} & {0} \end{array}\right){\mathop{\left(\begin{array}{cc} {3} & {2} \\ {1} & {2} \end{array}\right)}\limits^{\left(\begin{array}{cc} {1} & {2} \\ {1} & {0} \end{array}\right)}}
D’autre part :\red{\text{D'autre part :}} A+2I2=(1210)+(2002)=(3212)A+2I_{2}=\left(\begin{array}{cc} {1} & {2} \\ {1} & {0} \end{array}\right)+\left(\begin{array}{cc} {2} & {0} \\ {0} & {2} \end{array}\right)=\left(\begin{array}{cc} {3} & {2} \\ {1} & {2} \end{array}\right)
Ainsi :
A2=A+2I2A^{2}=A+2I_{2}

Question 2

Démontrer que, pour tout entier n≥1n\ge 1 , an+1=an+bna_{n+1}=a_{n}+b_{n} et bn+1=2anb_{n+1}=2a_{n} .

Correction
An+1=An×A=(anA+bnI2)A=anA2+bnAA^{n+1}=A^{n}\times A=\left(a_{n}A+b_{n}I_{2}\right)A=a_{n}A^{2}+b_{n}A
Or A2=A+2I2A^{2}=A+2I_{2} , donc An+1=an(A+2I2)+bnA=(an+bn)A+2anI2A^{n+1}=a_{n}\left(A+2I_{2}\right)+b_{n}A=\left(a_{n}+b_{n}\right)A+2a_{n}I_{2} .
Par unicité de l'écriture An+1=an+1A+bn+1I2A^{n+1}=a_{n+1}A+b_{n+1}I_{2} :
an+1=an+bna_{n+1}=a_{n}+b_{n} et bn+1=2anb_{n+1}=2a_{n}

Question 3

Calculer a2a_{2} , b2b_{2} , a3a_{3} , b3b_{3} , a4a_{4} et b4b_{4} , puis en déduire la matrice A4A^{4} .

Correction
a2=a1+b1=1a_{2}=a_{1}+b_{1}=1 et b2=2a1=2b_{2}=2a_{1}=2
a3=a2+b2=3a_{3}=a_{2}+b_{2}=3 et b3=2a2=2b_{3}=2a_{2}=2
a4=a3+b3=5a_{4}=a_{3}+b_{3}=5 et b4=2a3=6b_{4}=2a_{3}=6
Donc A4=5A+6I2=(51050)+(6006)A^{4}=5A+6I_{2}=\left(\begin{array}{cc} {5} & {10} \\ {5} & {0} \end{array}\right)+\left(\begin{array}{cc} {6} & {0} \\ {0} & {6} \end{array}\right) d'où
A4=(111056)A^{4}=\left(\begin{array}{cc} {11} & {10} \\ {5} & {6} \end{array}\right)

Vérification : A4=(A2)2A^{4}=\left(A^{2}\right)^{2} avec A2=(3212)A^{2}=\left(\begin{array}{cc} {3} & {2} \\ {1} & {2} \end{array}\right) :
(A2)2=(3212)(3×3+2×13×2+2×21×3+2×11×2+2×2)(3212)\left(A^{2}\right)^{2}=\left(\begin{array}{cc} {3} & {2} \\ {1} & {2} \end{array}\right){\mathop{\left(\begin{array}{cc} {3\times 3+2\times 1} & {3\times 2+2\times 2} \\ {1\times 3+2\times 1} & {1\times 2+2\times 2} \end{array}\right)}\limits^{\left(\begin{array}{cc} {3} & {2} \\ {1} & {2} \end{array}\right)}}
(A2)2=(3212)(111056)(3212)\left(A^{2}\right)^{2}=\left(\begin{array}{cc} {3} & {2} \\ {1} & {2} \end{array}\right){\mathop{\left(\begin{array}{cc} {11} & {10} \\ {5} & {6} \end{array}\right)}\limits^{\left(\begin{array}{cc} {3} & {2} \\ {1} & {2} \end{array}\right)}}
Question 4

On admet que, pour tout entier n≥1n\ge 1 , an=2n−(−1)n3a_{n}=\dfrac{2^{n}-\left(-1\right)^{n}}{3} . Vérifier cette formule pour n=1n=1 , 22 , 33 et 44 , puis exprimer bnb_{n} et AnA^{n} en fonction de nn .

Correction
2−(−1)3=1\dfrac{2-\left(-1\right)}{3}=1 , 4−13=1\dfrac{4-1}{3}=1 , 8−(−1)3=3\dfrac{8-\left(-1\right)}{3}=3 et 16−13=5\dfrac{16-1}{3}=5 : on retrouve a1a_{1} , a2a_{2} , a3a_{3} et a4a_{4} .
Pour n≥2n\ge 2 : bn=2an−1=2×2n−1−2(−1)n−13=2n+2(−1)n3b_{n}=2a_{n-1}=\dfrac{2\times 2^{n-1}-2\left(-1\right)^{n-1}}{3}=\dfrac{2^{n}+2\left(-1\right)^{n}}{3} , formule encore vraie pour n=1n=1 (b1=0b_{1}=0).
An=anA+bnI2=(an+bn2ananbn)A^{n}=a_{n}A+b_{n}I_{2}=\left(\begin{array}{cc} {a_{n}+b_{n}} & {2a_{n}} \\ {a_{n}} & {b_{n}} \end{array}\right) et an+bn=2n+1+(−1)n3a_{n}+b_{n}=\dfrac{2^{n+1}+\left(-1\right)^{n}}{3} .
Finalement :
An=13(2n+1+(−1)n2n+1−2(−1)n2n−(−1)n2n+2(−1)n)A^{n}=\dfrac{1}{3}\left(\begin{array}{cc} {2^{n+1}+\left(-1\right)^{n}} & {2^{n+1}-2\left(-1\right)^{n}} \\ \rule{0pt}{1.9em}{2^{n}-\left(-1\right)^{n}} & {2^{n}+2\left(-1\right)^{n}} \end{array}\right)

Avec n=4n=4 : 13(33301518)=(111056)\dfrac{1}{3}\left(\begin{array}{cc} {33} & {30} \\ {15} & {18} \end{array}\right)=\left(\begin{array}{cc} {11} & {10} \\ {5} & {6} \end{array}\right) , comme à la question 3.

Signaler une erreur

Aide-nous à améliorer nos contenus en signalant les erreurs ou problèmes que tu penses avoir trouvés.

Connecte-toi ou crée un compte pour signaler une erreur.