Devoir type n°2 (2 h) - Exercice 1

40 min
65
COMPETENCES‾  :  1°)  Raisonner.{\color{red}\underline{COMPETENCES}\;:\;1°)\;Raisonner.}     \;\; 2°)  Calculer.{\color{red}2°)\;Calculer.}
On considère les matrices A=(3−210)A=\left(\begin{array}{cc} {3} & {-2} \\ {1} & {0} \end{array}\right) et P=(1211)P=\left(\begin{array}{cc} {1} & {2} \\ {1} & {1} \end{array}\right) .
Barème : 8 points
Question 1

Calculer A2A^{2} et vérifier que A2=3A−2I2A^{2}=3A-2I_{2} .

Correction
D’une part :\red{\text{D'une part :}}
A2=(3−210)(3×3+(−2)×13×(−2)+(−2)×01×3+0×11×(−2)+0×0)(3−210)A^{2}=\left(\begin{array}{cc} {3} & {-2} \\ {1} & {0} \end{array}\right){\mathop{\left(\begin{array}{cc} {3\times 3+\left(-2\right)\times 1} & {3\times \left(-2\right)+\left(-2\right)\times 0} \\ {1\times 3+0\times 1} & {1\times \left(-2\right)+0\times 0} \end{array}\right)}\limits^{\left(\begin{array}{cc} {3} & {-2} \\ {1} & {0} \end{array}\right)}}
A2=(3−210)(7−63−2)(3−210)A^{2}=\left(\begin{array}{cc} {3} & {-2} \\ {1} & {0} \end{array}\right){\mathop{\left(\begin{array}{cc} {7} & {-6} \\ {3} & {-2} \end{array}\right)}\limits^{\left(\begin{array}{cc} {3} & {-2} \\ {1} & {0} \end{array}\right)}}
D’autre part :\red{\text{D'autre part :}} 3A−2I2=(9−630)−(2002)=(7−63−2)3A-2I_{2}=\left(\begin{array}{cc} {9} & {-6} \\ {3} & {0} \end{array}\right)-\left(\begin{array}{cc} {2} & {0} \\ {0} & {2} \end{array}\right)=\left(\begin{array}{cc} {7} & {-6} \\ {3} & {-2} \end{array}\right)
Ainsi :
A2=3A−2I2A^{2}=3A-2I_{2}

Question 2

En déduire que AA est inversible et exprimer A−1A^{-1} en fonction de AA et de I2I_{2} , puis calculer A−1A^{-1} .

Correction
  • Une matrice carrée AA d'ordre nn est inversible si et seulement s'il existe une matrice BB telle que A×B=InA\times B=I_{n} et\red{\text{et}} B×A=InB\times A=I_{n} où InI_{n} correspond à la matrice identité .
  • A2=3A−2I2A^{2}=3A-2I_{2} équivaut successivement à :
    3A−A2=2I23A-A^{2}=2I_{2}
    A(3I2−A)=2I2A\left(3I_{2}-A\right)=2I_{2}
    A×12(3I2−A)=I2A\times \dfrac{1}{2}\left(3I_{2}-A\right)=I_{2}
    De même 12(3I2−A)×A=I2\dfrac{1}{2}\left(3I_{2}-A\right)\times A=I_{2} , car AA commute avec I2I_{2} .
    Ainsi AA est inversible et
    A−1=12(3I2−A)A^{-1}=\dfrac{1}{2}\left(3I_{2}-A\right)

    3I2−A=(3003)−(3−210)=(02−13)3I_{2}-A=\left(\begin{array}{cc} {3} & {0} \\ {0} & {3} \end{array}\right)-\left(\begin{array}{cc} {3} & {-2} \\ {1} & {0} \end{array}\right)=\left(\begin{array}{cc} {0} & {2} \\ {-1} & {3} \end{array}\right) d'où
    A−1=(01−1232)A^{-1}=\left(\begin{array}{cc} {0} & {1} \\ \rule{0pt}{1.9em}{-\dfrac{1}{2}} & {\dfrac{3}{2}} \end{array}\right)

    Question 3

    Démontrer que PP est inversible et déterminer P−1P^{-1} .

    Correction
    • Soit A=(abcd)A=\left(\begin{array}{cc} {\red{a}} & {\blue{b}} \\ {\pink{c}} & {\green{d}} \end{array}\right) une matrice carrée d'ordre 22. On appelle deˊterminant\red{\text{déterminant}} de AA le nombre det⁡(A)=a×d−b×c\det \left(A\right)=\red{a}\times \green{d}-\blue{b}\times \pink{c} .
    • La matrice AA est inversible\red{\text{inversible}} si et seulement si det⁡(A)≠0\det \left(A\right)\ne 0 et la matrice inverse de AA est égale à A−1=1det⁡(A)(d−b−ca)A^{-1} =\dfrac{1}{\det \left(A\right)} \left(\begin{array}{cc} {\green{d}} & {-\blue{b}} \\ {-\pink{c}} & {\red{a}} \end{array}\right)
    Soit P=(1211)P=\left(\begin{array}{cc} {\red{1}} & {\blue{2}} \\ {\pink{1}} & {\green{1}} \end{array}\right)
    On a :
    det⁡(P)=1×1−2×1\det \left(P\right)=\red{1}\times \green{1}-\blue{2}\times \pink{1}
    det⁡(P)=1−2\det \left(P\right)=1-2
    Finalement :
    det⁡(P)=−1\det \left(P\right)=-1

    Comme det⁡(P)≠0\det \left(P\right)\ne 0 alors la matrice PP est inversible\red{\text{inversible}}.
    La matrice inverse de PP notée P−1P^{-1} est alors égale à :
    P−1=1det⁡(P)(d−b−ca)P^{-1} =\dfrac{1}{\det \left(P\right)} \left(\begin{array}{cc} {\green{d}} & {-\blue{b}} \\ {-\pink{c}} & {\red{a}} \end{array}\right)
    P−1=1−1(1−2−11)P^{-1} =\dfrac{1}{-1} \left(\begin{array}{cc} {\green{1}} & {-\blue{2}} \\ {-\pink{1}} & {\red{1}} \end{array}\right)
    Finalement :
    P−1=−(1−2−11)=(−121−1)P^{-1} =-\left(\begin{array}{cc} {1} & {-2} \\ {-1} & {1} \end{array}\right)=\left(\begin{array}{cc} {-1} & {2} \\ {1} & {-1} \end{array}\right)

    Question 4

    Calculer la matrice D=P−1APD=P^{-1}AP .

    Correction
    On calcule d'abord APAP :
    AP=(3−210)(3×1+(−2)×13×2+(−2)×11×1+0×11×2+0×1)(1211)AP=\left(\begin{array}{cc} {3} & {-2} \\ {1} & {0} \end{array}\right){\mathop{\left(\begin{array}{cc} {3\times 1+\left(-2\right)\times 1} & {3\times 2+\left(-2\right)\times 1} \\ {1\times 1+0\times 1} & {1\times 2+0\times 1} \end{array}\right)}\limits^{\left(\begin{array}{cc} {1} & {2} \\ {1} & {1} \end{array}\right)}}
    AP=(3−210)(1412)(1211)AP=\left(\begin{array}{cc} {3} & {-2} \\ {1} & {0} \end{array}\right){\mathop{\left(\begin{array}{cc} {1} & {4} \\ {1} & {2} \end{array}\right)}\limits^{\left(\begin{array}{cc} {1} & {2} \\ {1} & {1} \end{array}\right)}}
    Puis :
    D=P−1(AP)=(−121−1)((−1)×1+2×1(−1)×4+2×21×1+(−1)×11×4+(−1)×2)(1412)D=P^{-1}\left(AP\right)=\left(\begin{array}{cc} {-1} & {2} \\ {1} & {-1} \end{array}\right){\mathop{\left(\begin{array}{cc} {\left(-1\right)\times 1+2\times 1} & {\left(-1\right)\times 4+2\times 2} \\ {1\times 1+\left(-1\right)\times 1} & {1\times 4+\left(-1\right)\times 2} \end{array}\right)}\limits^{\left(\begin{array}{cc} {1} & {4} \\ {1} & {2} \end{array}\right)}}
    D=P−1(AP)=(−121−1)(1002)(1412)D=P^{-1}\left(AP\right)=\left(\begin{array}{cc} {-1} & {2} \\ {1} & {-1} \end{array}\right){\mathop{\left(\begin{array}{cc} {1} & {0} \\ {0} & {2} \end{array}\right)}\limits^{\left(\begin{array}{cc} {1} & {4} \\ {1} & {2} \end{array}\right)}}
    Finalement :
    D=(1002)D=\left(\begin{array}{cc} {1} & {0} \\ {0} & {2} \end{array}\right)

    Question 5

    Justifier que A=PDP−1A=PDP^{-1} , puis démontrer par récurrence que, pour tout entier naturel nn , An=PDnP−1A^{n}=PD^{n}P^{-1} .

    Correction
    En multipliant D=P−1APD=P^{-1}AP à gauche par PP et à droite par P−1P^{-1} : PDP−1=(PP−1)A(PP−1)=APDP^{-1}=\left(PP^{-1}\right)A\left(PP^{-1}\right)=A .
    Pour tout entier naturel nn , posons la propriété Pn:An=PDnP−1\mathcal{P}_{n} :A^{n}=PD^{n}P^{-1} .
    Eˊtape d’initialisation :\red{\text{Étape d'initialisation :}}
    Pour n=0n=0 : PD0P−1=PI2P−1=PP−1=I2=A0PD^{0}P^{-1}=PI_{2}P^{-1}=PP^{-1}=I_{2}=A^{0} . La propriété P0\mathcal{P}_{0} est vraie.
    Eˊtape d’heˊreˊditeˊ :\red{\text{Étape d'hérédité :}}
    On suppose qu'il existe un entier kk tel que la propriété Pk\mathcal{P}_{k} soit vraie c'est-à-dire Ak=PDkP−1A^{k}=PD^{k}P^{-1} et vérifions si la propriété est également vraie au rang k+1k+1 c'est-à-dire Ak+1=PDk+1P−1A^{k+1}=PD^{k+1}P^{-1}
    Ak+1=Ak×A=PDkP−1×PDP−1=PDk(P−1P)DP−1=PDkDP−1=PDk+1P−1A^{k+1}=A^{k}\times A=PD^{k}P^{-1}\times PDP^{-1}=PD^{k}\left(P^{-1}P\right)DP^{-1}=PD^{k}DP^{-1}=PD^{k+1}P^{-1}
    Ainsi la propriété Pk+1\mathcal{P}_{k+1} est vraie.
    Conclusion :\red{\text{Conclusion :}}
    Puisque la propriété P0\mathcal{P}_{0} est vraie et que nous avons prouvé l'hérédité, on peut en déduire, par le principe de récurrence que pour tout entier naturel nn, on a bien :
    An=PDnP−1A^{n}=PD^{n}P^{-1}

    Question 6

    On admet que, pour tout entier naturel nn , Dn=(1002n)D^{n}=\left(\begin{array}{cc} {1} & {0} \\ {0} & {2^{n}} \end{array}\right) . En déduire l'expression de AnA^{n} en fonction de nn .

    Correction
    PDn=(1211)(1×1+2×01×0+2×2n1×1+1×01×0+1×2n)(1002n)=(12n+112n)PD^{n}=\left(\begin{array}{cc} {1} & {2} \\ {1} & {1} \end{array}\right){\mathop{\left(\begin{array}{cc} {1\times 1+2\times 0} & {1\times 0+2\times 2^{n}} \\ {1\times 1+1\times 0} & {1\times 0+1\times 2^{n}} \end{array}\right)}\limits^{\left(\begin{array}{cc} {1} & {0} \\ {0} & {2^{n}} \end{array}\right)}}=\left(\begin{array}{cc} {1} & {2^{n+1}} \\ {1} & {2^{n}} \end{array}\right)
    An=(PDn)P−1=(12n+112n)(1×(−1)+2n+1×11×2+2n+1×(−1)1×(−1)+2n×11×2+2n×(−1))(−121−1)A^{n}=\left(PD^{n}\right)P^{-1}=\left(\begin{array}{cc} {1} & {2^{n+1}} \\ {1} & {2^{n}} \end{array}\right){\mathop{\left(\begin{array}{cc} {1\times \left(-1\right)+2^{n+1}\times 1} & {1\times 2+2^{n+1}\times \left(-1\right)} \\ {1\times \left(-1\right)+2^{n}\times 1} & {1\times 2+2^{n}\times \left(-1\right)} \end{array}\right)}\limits^{\left(\begin{array}{cc} {-1} & {2} \\ {1} & {-1} \end{array}\right)}}
    Finalement :
    An=(2n+1−12−2n+12n−12−2n)A^{n}=\left(\begin{array}{cc} {2^{n+1}-1} & {2-2^{n+1}} \\ {2^{n}-1} & {2-2^{n}} \end{array}\right)

    Vérification avec n=1n=1 : on retrouve (3−210)=A\left(\begin{array}{cc} {3} & {-2} \\ {1} & {0} \end{array}\right)=A .

    Signaler une erreur

    Aide-nous à améliorer nos contenus en signalant les erreurs ou problèmes que tu penses avoir trouvés.

    Connecte-toi ou crée un compte pour signaler une erreur.